BSNT- BS CK1 TRẦN ANH HUẤN
Xã hội ngày càng phát triển,
người dân cũng ấm no hơn, nhưng có một nghịch lý rằng trẻ em bị thiếu máu do
dinh dưỡng vẫn rất nhiều. Ngày nào tôi ngồi phòng khám cũng gặp tầm 3 tới 8 bé
bị thiếu máu thiếu sắt. Chuyện quái quỷ gì đang diễn ra thế này ?
để các bạn hăng hái đọc tiếp tôi xin phép trình bày hậu quả trước:
HẬU QUẢ KHI TRẺ BỊ THIẾU SẮT
- Giảm phát triển nhận thức,các kĩ năng cao cấp như ghi nhớ, đọc, nói, toán học, giảm chỉ số thông minh không phục hồi được (tức là tiềm năng là ở cấp A chẳng hạn nhưng giờ thì gỡ gạc lại được B thôi không phụ hồi lại thành A được)
- Thay đổi hành vi như thích ăn vật không phải thức ăn như đá, đất, tóc, lười ăn, kém tập trung, ghi nhớ kém...
- Giảm chức năng bạch cầu do đó tăng nguy cơ nhiễm trùng
- Sắt là nguyên liệu tạo máu nên gây ra thiếu máu do thiếu sắt
- thay đổi về cơ thể học khác như : rụng tóc, da niêm nhạt, da khô bong tróc, móng mất bóng...
LÝ DO NÀO KHIẾN TRẺ BỊ THIẾU SẮT
- Do định mệnh : khi mang thai mẹ cung cấp sắt cho con, đặc biệt nhiều trong 3 tháng cuối thai kỳ. Dự trữ sắt này đủ cho con sài tới 6 tháng tuổi, sau đó tự cung cấp. vì vậy trẻ sanh non ( mẹ chưa kịp cho sắt bao nhiêu đã chui ra rồi), đa thai- sanh đôi sanh 3 ( mẹ cho 2 đứa nên cho không được nhiêu cả), mẹ thiếu sắt khi mang thai ( mẹ muốn cho mà không có để mà cho), những trẻ này nguy cơ thiếu sắt.
- Do dùng sữa sai : dưới 12 tháng mà đã uống sữa tươi rồi.
-> Trên 1 tuổi uống sữa tươi
trên 700 ml sữa tươi/ ngày, uống cỡ này nên chả còn bụng để mà ăn những thức ăn
giàu sắt, đây là nguyên nhân chính thường gặp.
- Do bệnh lý gây mất máu như viêm loét dạ dày, nhiễm giun móc.
LÀM SAO ĐỂ PHÒNG TRÁNH THIẾU SẮT CHO TRẺ
- Khuyến cáo bổ súng sắt cho những trẻ sau:
-> Trẻ đủ tháng bú mẹ hoàn toàn
bắt đầu từ 4 tháng 1 mg/kg tối đa 15 mg/ngày, cho tới khi trẻ ăn dặm được lượng
thức ăn có sắt đầy đủ ( ít nhất 1 chén thức ăn giàu sắt : bột đặc có các thành
phần thịt, rau củ, dầu ăn)
-> Trẻ non tháng bổ sung từ tuần
thứ 2 , liều là 2-4 mg/kg tối đa 15 mg / ngày, bổ sung ít nhất hết năm đầu và cho tới khi
trẻ ăn đủ lượng thức ăn có sắt.
- Ăn dặm đúng cách : bắt đầu ăn dặm lúc 6 tháng tuổi
- Uống sữa đúng cách
-> Trẻ dưới 1 tuổi không được uống
sữa tươi hoặc các sẳn phẩm tương tự sữa tươi như sữa đặc
-> Sữa tươi chỉ nên bắt đầu uống
sau 2 tuổi, và không nên uống quá 600 ml sữa tươi/ngày
CÁC LOẠI SỮA CHO TRẺ
- Sữa mẹ : Tốt nhất chứa đầy đủ các thành phần dinh dưỡng phù hợp cho bé phát triển thể chất và trí tuệ, có nhiều kháng thể và các thành phần hỗ trợ hệ miễn dịch khác giúp trẻ chống nhiễm trùng, nhưng nhược điểm là chứa ít sắt.
- Sữa tươi : là sữa tươi nguyên chất hoặc sữa tươi hoàn nguyên từ dạng bột, thành phần là sữa bò tười nguyên vẹn chỉ qua tiệt trùng, sữa tươi gây thiếu sắt qua 2 cơ chế, thứ nhất là trong sữa tươi chứa ít sắt và khó hấp thu, thứ 2 là sữa tươi chứa đạm nguyên bản của bò do đó gây phản ứng dị ứng ở trẻ nhỏ gây mất máu rỉ rả tại đường ruột.
- Sữa công thức : nguyên liệu là sữa bò được chế biến và thêm các thành phần sao cho càng giống sữa mẹ càng tốt.
- Sữa công thức có thể dạng bột hoặc dạng nước. Bạn cần đọc kỹ thành phần và bao bì xem ghi sữa tươi hay sữa công thức để lựa chọn phù hợp.
MỘT SỐ LƯU Ý NHỎ VỀ BỆNH THIẾU SẮT
- Nếu con bạn có những yếu tố nguy cơ hoặc các triệu chứng nghi ngờ thiếu sắt đừng bao giờ tự ý điều trị vì điều trị cần dựa nguyên nhân, theo dõi lâu dài, bạn tự ý google và điều trị thì thật có lỗi với bé, hãy liên lạc với bác sĩ của bạn để được tư vấn và điều trị thích hợp.
- Bác sĩ có thể cần làm xét nhiệm công thức máu và ferritin để chẩn đoán xác định tình trạng thiếu sắt. Xét nghiệm ferritin chỉ chính xác khi bé nhịn đói 8 tiếng, bạn nên cho trẻ nhịn ăn và bú tầm 4-8 tiếng, có thể uống nước bình thường để có được kết quả chính xác.
- Chẩn đoán xác định khi kết quả ferritin
->Trẻ dưới 5 tuổi : ferritin
dưới dưới 12 mcg/L,
->Trẻ trên 5 tuổi : ferritin
dưới 15 mcg/L
TÀI LIỆU THAM KHẢO
UPTODATE.COM:
-> Iron deficiency in infants and children <12 years: Screening,
prevention, clinical manifestations, and diagnosis
-> Iron deficiency in infants and children <12 years: Treatment
CHAPTER 6: Iron-Deficiency Anemia (Lanzkowsky’s Manual Of Pediatric Hematology
And Oncology 2016)