BSNT-BSCK1 TRẦN ANH HUẤN
Thuật
ngữ thực phẩm hữu cơ hay thực phẩm o-ga-níc xuất hiện ngày càng nhiều, với những
chiêu thức PR thần thánh thì đa phần mọi người cho rằng thức ăn hữu cơ tốt hơn thức
an thông thường ở chỗ giá trị dinh dưỡng, độ an toàn. Vậy sự thật thế nào ?
THỰC PHẨM HỮU CƠ LÀ GÌ ?
- Cây trồng được cho là hữu cơ khi : không sử dụng phân bón tổng hợp hoặc thuốc trừ sâu, người trồng cố gắng bảo vệ môi trường bằng sử dụng phân bón từ tự nhiên : phân gà, mùn cưa, phân hữu cơ.. và các biện pháp sinh học để kiểm soát mầm bệnh như luân canh cây trồng, trồng xen những cây có tác dụng đuổi và diệt côn trùng, che chắn côn trùng…
- Động vật dùng để lấy sữa, trứng , thịt được gọi là hữu cơ khi : được nuôi thả ngoài trởi , được ăn thức ăn hữu cơ không có kháng sinh hoặc chất kích thích tăng trưởng.
LÀM SAO ĐỂ BIẾT ĐƯỢC ĐÂY LÀ THỨC ĂN
HỮU CƠ ?
Tiêu
chuẩn đế dán nhãn thực phẩm hữu cơ thay đổi theo tường tổ chức cấp phép. Tổ chức
y tế thế giới -WHO, tổ chức lương thực và nông nghiệp Mỹ, cơ quan bảo vệ môi
trường mỹ (EPA) đưa ra những tiêu chuẩn để các loại thực phẩm được dãn nhãn hữu
cơ như sau: có 3 cấp độ
- 100% hữu cơ (100 percent organic) : khi tất cả các thành phần của sản phẩm được chứng minh là nuôi hoặc trồng hoàn toàn hữu cơ
- Hữu cơ ( organic) : Phải gồm ít nhất 95% các thành phần là hữu cơ (không gồm nước và muối), 5% còn lại có thể không được sẳn xuất kiểu hữu cơ nhưng phải nằm trong thành phần được cho phép trong danh sách quốc gia của bộ nông nghiệp Mỹ (USDA)
- Được làm từ các thành phần hữu cơ (made with organic ingredients ): Các sản phẩm này chứa ít nhất 70% thành phần hữu cơ (không gồm muối và nước) và có thể liệt kê ba thành phần hữu cơ trong bảng thành phần, nhưng không ghi là sản phẩm hữu cơ ở mặt trước bao bì.
-> Đây là tiêu chí tại Mỹ, ở VN có thể tiêu chí khác để dãn nhãn. Ý tui muốn nói ở đây là bạn chỉ có thể dựa vào cơ quan chức năng phụ trách công việc giám định, đánh giá, cấp phép như các cơ quan tương ứng tại Mỹ vậy. Nhưng đáng tiếc là......
THỊ TRƯỜNG THỰC PHẨM ORGANIC NÀY
NHƯ THẾ NÀO?
Nhu
cầu càng ngày càng gia tăng có thể do
- Người dân quan tâm đến thức ăn đầy đủ dinh dưỡng hơn
- Lo ngại thuốc trừ sâu và phân bón hóa học có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe
- Quan tâm đến tác động xấu lên môi trường của thuốc trừ sâu và phân bón hóa học
- Lo lắng ăn thịt từ động vật được điều trị bằng kháng sinh, hóc môn sinh dục và bổ sung nội tiết tố sẽ bị bệnh.
Mặc
dù chính phú Mỹ đảm bảo như đinh rằng
nguồn cung thực phẩm của Mỹ là một trong những nơi an toàn nhất trên thế giới,
nhưng bà con vẫn e ngại và tìm tới sản phẩm hữu cơ.
Các
công ty sản xuất sản phẩm hữu cơ đẩy mạnh truyền thông khuyến khích sử dụng sẳn
phẩm hữu cơ với thông điệp tốt cho sức khoẻ hơn thực phẩm không hữu cơ
-> Người
cung cấp dịch vụ sức khoẻ nên biết rõ các thông tin để tư vấn cho người nhà đưa
ra quyết định sáng suốt nên mua sản phẩm nào, đặc biệt là thức ăn dành cho trẻ
em. Những thông tin đó trình bày dưới đây :
DINH DƯỠNG TRONG THỰC PHẨM
- Những người ủng hộ thực phẩm hữu cơ cho rằng thực phẩm được trồng hữu cơ vượt trội về mặt dinh dưỡng so với thực phẩm được trồng bằng phương pháp nông nghiệp thông thường sử dụng phân bón hóa học, Nhiều người cho rằng phân bón thương mại thiếu một số chất dinh dưỡng có trong phân hữu cơ . Họ cho rằng phân bón hữu cơ có khả năng nuôi dưỡng cây tốt hơn và do đó dẫn đến thực phẩm bổ dưỡng hơn, tuy nhiên, có rất ít bằng chứng cho thấy thực phẩm hữu cơ có chất lượng dinh dưỡng cao hơn thực phẩm được sản xuất thông thường.
- Thành phần dinh dưỡng của cây được xác định bởi một số yếu tố, bao gồm cấu trúc di truyền, điều kiện khí hậu , đất đai, sự trưởng thành khi thu hoạch, lưu trữ và thời gian từ lúc thu hoạch tới lúc bạn ăn.
- Nitơ, kali và phốt pho, các chất dinh dưỡng chính của đất cần cho cây trồng, phải có mặt với lượng vừa đủ cho cây phát triển
- Bón phân làm giàu đất bằng cách cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết. Không quan trọng việc phân bón hữu cơ hay tổng hợp được sử dụng miễn là tất cả các chất dinh dưỡng thiết yếu được cung cấp
- Phân bón tổng hợp được xây dựng để đáp ứng yêu cầu này. Phân hữu cơ có thể đủ hoặc không đủ. Phân hữu cơ (thường là phân chuồng) phải được chuyển đổi thành dạng muối hòa tan nhờ vi khuẩn trong đất trước khi chúng được cây trồng sử dụng. Phân chuồng không thể đồng bộ với tăng trưởng cây trồng. Ngoài ra, lợi ích dinh dưỡng của phân hữu cơ là không thể dự đoán được vì thành phần của nó thay đổi
- Đất thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng đến năng suất cây hơn là ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng. Hàm lượng dinh dưỡng của thực phẩm được trồng hữu cơ và không hữu cơ tương tự nhau về carbohydrate hoặc vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, rau hữu cơ có thể có hàm lượng nitrat và protein thấp hơn so với thực phẩm không hữu cơ. Các loại thịt hữu cơ có tổng lượng axit béo không bão hòa đa (PUFA) và omega-3 (n-3) cao hơn so với các loại thịt không hữu cơ, tuy nhiên những so sánh này chỉ dựa vào số liệu khiêm tốn.
- sữa bò được nuôi hữu cơ và thông thường có protein, vitamin, lipit và hàm lượng khoáng chất tương tự nhau
-> Tóm lại so sánh về
dinh dưỡng thì không cái nào hơn cái nào
LIÊN QUAN BỆNH DỊ ỨNG
Có
rất ít thông tin để chứng minh rằng ăn thực phẩm hữu cơ trong năm đầu đời có thể
giảm bệnh dị ứng cho trẻ.
LIÊN QUAN HỘI CHỨNG CHUYỂN HOÁ
( béo phì, tăng mỡ máu, tiểu đường, tăng huyết áp)
có
ít dữ liệu để nói ăn nhiều thực phẩm hữu cơ ít nguy cơ có hội chứng chuyển hóa
CHI PHÍ
Thực
phẩm hữu cơ có giá cao hơn 10 đến 50 phần trăm so với thực phẩm thông thường do
cùng điều kiện sẳn xuất thu được ít sản phẩm hữu cơ hơn sản xuất thông thường,
chi phí đầu tư trồng hữu cơ cũng mắc hơn
AN TOÀN THỰC PHẨM
Ba
lĩnh vực an toàn thực phẩm cần xem xét khi so sánh thực phẩm hữu cơ và thông
thường là nhiễm vi khuẩn, độc tố tự nhiên và sử dụng thuốc trừ sâu.
Nhiễm vi khuẩn
- Nhiễm vi khuẩn là nguyên nhân chính gây ra bệnh liên quan đến thức ăn
- Trẻ nhỏ đặc biệt dễ bị tổn thương vì sự non nớt của hệ thống miễn dịch
- Vi khuẩn thường gặp là : Escherichia coli (E. coli) O157: H7, Salmonella, Listeria monocytogenes và Campylobacter jejuni
- Thực phẩm có thể bị ô nhiễm do bón bằng phân tươi (chưa ủ hoai), tưới cho cây trồng bằng nước bị ô nhiễm hoặc vô tình tiếp xúc với phân trong quá trình xử lý hoặc chế biến thức ăn.
- Nguy cơ nhiễm vi khuẩn của 2 loại thực phẩm hữu cơ và thông thường là như nhau. Nhưng với phương pháp thông thường tăng nguy cơ vi khuẩn kháng nhiều loại kháng sinh.
- Do nguy cơ nhiễm vi khuẩn là như nhau nên đừng lơ là việc vệ sinh và sơ chế thực phẩm kể cả là organic .Những biện pháp này bao gồm:
-> Nấu
kỹ thịt
-> Bảo
quản thực phẩm ở nhiệt độ thích hợp
-> Ngăn
ngừa lây nhiễm chéo từ thịt và gia cầm sang các thực phẩm khác
-> Giữ
sạch tay, dụng cụ và bề mặt bếp
Độc tố tự nhiên
- Thực phẩm, dù được trồng organic hay không organic vẫn chứa độc tố tự nhiên như : aflatoxin trong đậu phộng và ngũ cốc, solanine trong phần xanh của khoai tây, độc tố trong một số loại rau sống và các chất độc khác trong nấm và thảo dược
- Hầu hết các độc tố tự nhiên này là vô hại khi ăn một lượng nhỏ. chất độc chỉ gây độc được khi tích tụ đủ về lượng.
Thuốc trừ sâu
- Đây là chủ đề tranh luận giữa các công ty organic và thông thường.
- Quảng cáo cho rằng thuốc trừ sâu được sử dụng trong canh tác thương mại gây hại cho sức khoẻ. Hầu hết người mua thực phẩm hữu cơ tin rằng thuốc trừ sâu, ở bất kỳ mức độ phơi nhiễm nào, đều nguy hiểm cho sức khỏe, và cần phải làm gì đó để giảm nguy cơ phơi nhiễm này.
- Mặc dù sản xuất sản phẩm organic tránh sử dụng thuốc trừ sâu tổng hợp, thực phẩm này vẫn có chứa dư lượng thuốc trừ sâu tổng hợp, có thể là do ô nhiễm chéo bởi gió và nước ngầm.
- Tần suất và lượng dư lượng thuốc trừ sâu trong thực phẩm hữu cơ thường thấp hơn so với thực phẩm được trồng thông thường
- Các giống cây trồng đã được phát triển để kháng sâu bệnh tự nhiên có thể chứa lượng thuốc trừ sâu tự nhiên nhiều hơn và có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
- Tương tự như vậy, việc ăn thịt hữu cơ có thể không làm giảm nguy cơ gây ung thư do thức ăn của các con vật này có thể vẫn chứa chất độc, thuốc trừ sâu.
Lí do dùng thuốc trừ sâu
- Sử dụng cẩn thận thuốc trừ sâu cho phép cung cấp thực phẩm phong phú hơn
- Thuốc trừ sâu làm tăng năng suất cây trồng và có thể thu hoách hoa quả và rau quả trong suốt cả năm. Chúng cũng có thể kéo dài thời hạn sử dụng sản phẩm và làm chậm sự phát triển của nấm mốc
Tác
hại của thuốc trừ sâu
- Tác dụng phụ tiềm ẩn do tiếp xúc quá nhiều với thuốc trừ sâu từ các triệu chứng nhẹ chóng mặt và buồn nôn đến các hậu quả lâu dài như rối loạn thần kinh, chậm phát triển trí tuệ và giảm khả năng sinh sản.
- So với người lớn, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có mức độ rủi ro khác nhau đối với tác dụng phụ của thuốc trừ sâu do
- Trẻ em ăn lượng nhiều thực phẩm (đặc biệt là trái cây, rau củ) trên một đơn vị trọng lượng cơ thể hơn so với người lớn. ( trẻ nặng 10 kí ăn hết 1 trái chuối, tui nặng 50 kí cũng ăn hết 1 trái chuối. thì 1 kí cơ thể tui sài có 1/50 chái chuối, còn 1 kí cơ thể trẻ sài tới 1/10 trái chuối lận)
- Trẻ em có xu hướng ăn một loại thực phẩm trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần. (lỡ cái đó có độc nên tích tụ nhiều)
- Các hành vi của trẻ em như chơi trên sàn nhà và đặt tay và đồ vật vào miệng, có thể làm tăng phơi nhiễm với thuốc trừ sâu xung quanh nhà.
- Trẻ đang phát triển hệ thống cơ quan nên dễ bị ảnh hưởng bởi thuốc trừ sâu hơn và cơ thể đào thải chất độc kém hơn (do chức năng thận chưa được như người lớn).
- Trẻ nhỏ còn tiếp xúc chất độc từ nhau thai khi trong bụng mẹ và từ sữa mẹ khi chui ra ngoài.
Giảm phơi nhiễm với thuốc trừ sâu,
chất độc, vi trùng
- Hầu hết các loại thuốc trừ sâu bắt đầu bị hỏng ngay sau khi sử dụng , khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và mưa, chúng tiếp tục bị phá vỡ sau khi thu hoạch.
- Giảm thuốc trừ sâu bổ sung có thể đạt được thông qua rửa, gọt vỏ, nấu hoặc chế biến thực phẩm.
- Trái cây và rau quả đóng hộp hoặc đông lạnh là lựa chọn thay thế cho trái cây và rau quả tươi cho những ai còn lo sợ dư lượng thuốc trừ sâu. Hầu hết các kỹ thuật bảo quản thực phẩm giảm thiểu việc mất giá trị dinh dưỡng và an toàn và được tiêu chuẩn hóa. Một phân tích so sánh về rau quả tươi, đông lạnh và đóng hộp được tiến hành bởi Đại học Illinois đã phát hiện ra rằng thực phẩm đóng hộp tương đương về mặt dinh dưỡng với các sản phẩm khác
- Ăn nhiều loại thực phẩm để đảm bảo lượng dinh dưỡng cân bằng và giảm ô nhiễm từ bất kỳ một nguồn nào.
- Chọn sản phẩm không có bụi bẩn, lỗ côn trùng, nấm mốc vì những thực phẩm này có thể chứa chất độc tự nhiên
- Luôn rửa kỹ trái cây và rau quả bằng cách chà rửa, nhưng không sử dụng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa khác.
- Gọt vỏ trái cây và rau quả trước khi ăn và vứt bỏ lá bên ngoài của rau lá chấp nhân một số chất dinh dưỡng và chất xơ có thể bị mất khi thực phẩm được bóc vỏ.
- Cắt giảm chất béo từ thịt và da từ gia cầm và cá vì một số dư lượng thuốc trừ sâu tập trung trong chất béo.
- Hãy chắc chắn rằng nước táo và rượu táo được tiệt trùng, để giảm nguy cơ mắc bệnh do thực phẩm như E.Coli O157.
HÓC MÔN TĂNG TRƯỞNG, HÓC MÔN SINH DỤC
VÀ KHÁNG SINH CHO VẬT NUÔI
Hóc môn tăng trưởng
- Tiêm hóc môn tăng trưởng tái tổ hợp bò (rBGH) để tăng năng suất sữa từ 10 đến 15% . Các nghiên cứu cho thấy sữa không hữu cơ chứa lượng hormone tăng trưởng bò (GH) cao hơn so với sữa hữu cơ, nhưng cao không đáng kể.
- 90 phần trăm GH của bò bị phá hủy bằng cách thanh trùng. GH bò không hoạt động về mặt sinh học ở người, vì vậy ngay cả khi được hấp thụ từ việc uống sữa thông thường, nó sẽ không gây ra tác dụng phụ đối với sức khỏe.
Hóc
môn sinh dục
- Làm tăng tốc độ tăng trưởng để tăng năng suất thịt. ăn hóc môn sinh dục từ thịt không có chứng cứ làm tăng nguy cơ bị dậy thì sớm ở trẻ.
Kháng
sinh
- Trong các trang trại chăn nuôi thông thường, thuốc kháng sinh được sử dụng với liều lượng dự phòng để ngăn ngừa bệnh tật.
- Nhiều loại kháng sinh này giống hệt hoặc tương tự như thuốc kháng sinh dùng cho người. nuôi trồng hữu cơ cấm sử dụng kháng sinh có thể góp phần làm giảm mầm bệnh đề kháng kháng sinh.
TÀI
LIỆU THAM KHẢO
Uptodate.com
: Organic foods and children